Thứ 2 - Thứ 607:00-17:00HOTLINE:1900 23.23.61

Thế nào là ăn chay đúng cách?

Chế độ ăn chay là một chế độ ăn kiêng các loại thịt, gia cầm và cá. Nhiều người lựa chọn áp dụng theo chế độ ăn chay vì lý do cá nhân hoặc tôn giáo, đôi khi bắt nguồn từ các vấn đề đạo đức, chẳng hạn như không giết hại động vật. Ngoài ra, cũng có người quyết định ăn chay để bảo vệ môi trường sống xung quanh, vì việc chăn nuôi động vật góp phần làm gia tăng lượng khí thải nhà kính, khiến thay đổi khí hậu và những nguồn tài nguyên thiên nhiên khác.

Nếu có kế hoạch ăn chay, bạn nên tìm hiểu kỹ và lựa chọn chế độ ăn phù hợp với cơ thể và tình trạng sức khỏe của mình. Nếu ăn chay đúng cách, bạn vẫn có thể đảm bảo dinh dưỡng và đạt được nhiều lợi ích sức khỏe từ chế độ ăn đặc biệt này. Dưới đây là những lưu ý giúp bạn ăn chay đúng cách:

1. Lựa chọn chế độ, hình thức ăn chay đúng, phù hợp sức khỏe

Chế độ ăn chay lành mạnh rất đa dạng và mỗi người có thể tự lựa chọn cho mình một chế độ ăn chay phù hợp với mình.

  • Những kiểu ăn chay phổ biến nhất hiện nay, bao gồm:

– Chế độ ăn chay kiểu lacto: Những người áp dụng theo kiểu ăn chay này sẽ không ăn các loại cá, thịt, trứng và gia cầm, tuy nhiên có thể ăn những sản phẩm đến từ sữa;

– Chế độ ăn chay kiểu lacto-ovo: Với chế độ ăn chay này, bạn sẽ không được ăn các loại thịt, gia cầm và cá, tuy nhiên được phép ăn các sản phẩm từ sữa và trứng;

– Chế độ ăn chay kiểu ovo: Có thể ăn trứng, nhưng không được phép ăn các loại thịt, gia cầm, cá hoặc các chế phẩm từ sữa;

– Chế độ ăn chay kiểu Pescetarian: Người ăn chay có thể ăn cá, đôi khi là các chế phẩm từ sữa hoặc trứng, tuy nhiên không được phép ăn các loại thịt và gia cầm trong bữa ăn hàng ngày;

– Chế độ ăn chay linh hoạt: Chủ yếu ăn chay kết hợp thường xuyên với các loại cá, thịt và gia cầm.

  • Hình thức ăn chay

– Ăn chay kỳ: là việc ăn chay vào một hoặc một số ngày cố định trong tháng hoặc trong năm.

– Ăn chay trường: là một hình thức ăn chay mà bạn sẽ lựa chọn bất kỳ một chế độ ăn chay nào phù hợp và duy trì trong thời gian liên tục, không xen vào bất kỳ bữa ăn mặn nào.

– Ăn chay thuần: Là một chế độ nghiêm ngặt nhất khi ăn chay. Là chế độ ăn loại bỏ tất cả các sản phẩm từ động vật bao gồm trứng, sữa, mật ong, các sản phẩm thử nghiệm trên động vật và các phục trang có chi tiết từ động vật. Chỉ ăn các thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật như: rau, củ, quả, hạt, ngũ cốc,… Có thể áp dụng liên tục trong một khoảng thời gian hoặc đến suốt đời.

2. Chế độ ăn chay cần phù hợp với từng đối tượng

Đây là yếu tố vô cùng quan trọng bởi không phải đối tượng nào cũng có thể áp dụng một chế độ ăn như nhau. Tốt nhất, hãy lựa chọn chế độ ăn chay phù hợp với thể trạng sức khỏe của mình.

– Những đối tượng như trẻ em, người già và phụ nữ đang mang thai hay đang cho con bú,… nếu cần ăn chay, hãy ăn chay linh hoạt. Chẳng hạn ăn chay những kết hợp uống sữa và bổ sung trứng trong chế độ ăn hàng ngày hoặc ăn xen kẽ (một buổi ăn chay rồi đến một buổi ăn mặn để cơ thể không bị thiếu hụt chất dinh dưỡng và gây những tác động xấu đến sức khỏe).

– Nếu không phải là những đối tượng trên, bạn có thể lựa chọn những chế độ ăn chay phù hợp với sức khỏe và nhu cầu của bản thân.

3. Sắp xếp khẩu phần ăn, thời gian ăn phù hợp

Một trong những yếu tố đảm bảo ăn chay đúng cách là cần sắp xếp khẩu phần ăn cũng như thời gian ăn hợp lý. Bạn hãy lên kế hoạch về khẩu phần ăn, chế độ dinh dưỡng phù hợp cũng như số lượng bữa ăn và thời gian ăn trong ngày.

Một người trưởng thành tiêu thụ trung bình mỗi ngày khoảng 2.000 calorie. Vì vậy, tỷ lệ các nhóm thực phẩm tinh bột – đạm – đường – béo – xơ trong khẩu phần của người ăn chay đúng cách phải được cân bằng nhằm cung cấp đủ dưỡng chất cho cơ thể. Một khẩu phần ăn chay đầy đủ thường bao gồm ngũ cốc nguyên hạt (tinh bột), các loại đậu (đạm thực vật), rau xanh (chất xơ và vitamin), trái cây tươi, sản phẩm bơ sữa, sữa chua,…Các loại kem, chè ngọt không được khuyến khích trong thực đơn ăn chay lành mạnh, vì chúng không chứa chất dinh dưỡng có lợi cho cơ thể ngoài việc gây béo phì, tăng cân.

Nếu ăn chay kéo dài thì nên chọn hình thức ăn chay có kèm theo uống sữa. Trong trường hợp ăn chay theo mùa, cũng có thể dùng toàn thức ăn thực vật nhưng phải lưu ý kết hợp các thành phần trong bữa ăn để cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng và cơ thể có thể tiêu hóa, hấp thu tốt nhất.

4. Lựa chọn nguyên liệu sạch và an toàn

Nên lựa chọn những thực phẩm tươi ngon, sạch và an toàn. Đồng thời nên ưu tiên các phương pháp chế biến như hấp, luộc thực phẩm.

Người ăn chay đúng cách phải linh hoạt thay đổi thực đơn theo ý thích hoặc theo mùa. Rau củ quả tươi trong năm, mùa nào thức nấy. Có thể đổi món bằng: lẩu nấm, bún chả giò, phở chay, bánh canh, hủ tiếu chay, pizza, hamburger chay… Trong quá trình chế biến món chay nên ưu tiên các món hấp. Vì khi hấp, các loại rau củ ít thất thoát chất dinh dưỡng hơn so với chiên xào. Khi nấu cơm hay cháo, có thể cho thêm các loại đậu vào nấu chung, hoặc cơm trắng ăn thêm với mè, đậu phộng, hoặc uống thêm một ly bột ngũ cốc sau bữa cơm là một cách cân đối chất đạm rất tốt. Tránh kết hợp trong bữa ăn các thực phẩm cung cấp canxi và iốt như đậu hũ, mè, rong biển với các loại rau cải có nhiều oxalat như cải bó xôi, các loại cải thập tự, củ cải trắng, bông cải trắng…

5. Tìm hiểu và bổ sung thêm chất dinh dưỡng

Nên đa dạng thực phẩm trong các bữa ăn để đảm bảo đủ dinh dưỡng cho cơ thể. Để tránh việc thiếu hụt dinh dưỡng trong chế độ ăn chay, bạn có thể kết hợp các loại thực phẩm với nhau. Tránh ăn đi ăn lại một loại thực phẩm hoặc chỉ ăn một món trong bữa ăn.

Lưu ý, chế độ ăn hàng ngày cần đảm bảo các nhóm dinh dưỡng dưới đây:

– Nhóm bột đường: Chẳng hạn như gạo, các loại khoai, ngô và các loại ngũ cốc.

– Chất đạm: Các loại đậu là những thực phẩm chứa nhiều đạm.

– Chất béo: Có nhiều trong dầu đậu nành, dầu mè, hạt hướng dương,…

– Vitamin và khoáng chất: Có thể được bổ sung từ nhiều loại rau củ và trái cây.

Nếu chỉ đơn thuần là ăn chay trường để giữ gìn sức khỏe và thanh lọc cơ thể thì cách ăn chay đúng đắn được nhiều lựa chọn là vẫn có trứng, sữa, chỉ tránh thịt, cá và các loại hải sản. Trứng gia cầm nhiều dưỡng chất, điển hình là trứng gà. Trong trứng gà và sữa có một lượng lớn vitamin A, D, E, B1, B6, B12,…Ngoài ra, còn phải kể đến canxi, magiê, sắt và kẽm, protein rất dồi dào và chứa nhiều loại axit amin rất cần thiết cho hệ miễn dịch…

Hạn chế sử dụng nước cốt dừa trong chế biến thực phẩm nhất là cho những người cao tuổi hoặc những người có bệnh mạn tính. Những món ăn thường gặp trong bữa ăn chay như tương, chao, hoặc các loại cải muối, dưa cải, cà muối… là các thực phẩm có hàm lượng muối rất cao, chỉ nên dùng hạn chế và không nên sử dụng ở những người cao tuổi có tiền căn bệnh tăng huyết áp, tim mạch, bệnh thận hay tiểu đường.

Một chế độ ăn chay đúng cách sẽ mang đến nhiều lợi ích sức khỏe, tuy nhiên bạn vẫn cần chú ý và bổ sung một vài chất dinh dưỡng quan trọng mà người ăn chay thường xuyên bị thiếu hụt. Hy vọng rằng bài viết này sẽ giúp bạn có thêm kiến thức hữu ích. Hãy chia sẻ thông tin này đến bạn bè và những người thân yêu của bạn nhé!

BSCKI. Trần Thị Bích Thùy – Trưởng Khoa Dinh dưỡng

Bùi Thảo


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *



BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ VIỆT TIỆP

CƠ SỞ 1: Số 1 đường Nhà Thương

P. Cát Dài – Q. Lê Chân – Tp. Hải Phòng

CƠ SỞ 2: An Đồng

H. An Dương – Tp. Hải Phòng




KẾT NỐI

Fanpage Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp


Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp Cơ Sở 2




BẢN ĐỒ
medicare-logo-white

Sed magna nulla, pulvinar vel ante vel, fringilla vulputate nibh. In placerat facilisis tincidunt. Integer quis erat dictum, placerat massa non, bibendum ante. Duis aliquet tellus magna, quis egestas enim vulputate sed. Phasellus in dui malesuada, lacinia urna sed.

Bản quyền website thuộc về Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp 2022.